30 टक्के टॅक्सनंतर आता क्रिप्टोकरन्सीवर 28 टक्के GST भरावा लागणार? असे का ते जाणून घ्या

नवी दिल्ली । केंद्र सरकारने अर्थसंकल्पात क्रिप्टोकरन्सीवर टॅक्स जाहीर केला आहे. आता तो वस्तू आणि सेवा कराच्या (GST) कक्षेत येण्याचीही चर्चा सुरू झाली आहे. वास्तविक, सरकारने घोडदौड आणि लॉटरीच्या श्रेणीत क्रिप्टोकरन्सी ठेवल्यामुळे ही चर्चा सुरू झाली आहे. सध्या खासगी लॉटरी आणि घोड्यांच्या शर्यतींवर 28 टक्के जीएसटी भरावा लागतो. त्यामुळे सरकार क्रिप्टोकरन्सीवर देखील 28 टक्के जीएसटी आकारू शकते. मात्र, जीएसटीबाबत सरकारकडून अद्याप कोणतीही माहिती आलेली नाही.

सरकारने क्रिप्टोला मालमत्ता मानून 30 टक्के इन्कम टॅक्स लावला आहे. क्रिप्टोची व्याख्या व्हर्चुअल डिजिटल मालमत्ता म्हणून केली जाते. यामध्ये क्रिप्टोला ना सुरक्षा म्हणून ग्राह्य धरण्यात आले आहे आणि ना रुपयाला मान्यता देण्यात आली आहे. याला सिक्युरिटीजचा दर्जा न दिल्यास क्रिप्टोच्या खरेदी-विक्रीवरही जीएसटी लागू होईल, यात शंका नाही, असे तज्ज्ञांचे म्हणणे आहे.

या कायद्यांमुळे जीएसटीचा मार्ग मोकळा होत आहे
इन्कम टॅक्स ऍक्ट 1961 अन्वये, कोणत्याही स्त्रोताकडून मिळालेले उत्पन्न, ज्याचा उल्लेख करपात्र श्रेणीमध्ये केला गेला नाही, तो इन्कम टॅक्स आकारण्यायोग्य आहे. त्याच वेळी, जर कोणत्याही सेवेच्या पुरवठ्यावर विशेष सूट दिली गेली नसेल, तर त्यावर जीएसटी लागू होईल. क्रिप्टोकरन्सीसाठी अशी सूट नसल्यामुळे, ते जीएसटी अंतर्गत देखील येऊ शकते.

GST च्या कलम 2(75) नुसार, पैसा म्हणजे भारतीय कायदेशीर चलन किंवा FEMA कायद्यांतर्गत समाविष्ट असलेले विदेशी चलन. बहुतेक व्हर्चुअल करन्सीज या व्याख्येखाली येत नाहीत. त्यामुळे ते पैसा मानता येणार नाही.

Securities Contracts (Regulation) Act, 1956 च्या कलम 2 मध्ये असे नमूद केले आहे की, सिक्युरिटीज म्हणजे शेअर्स, स्क्रिप्स, स्टॉक, बॉण्ड्स, डिबेंचर, डिबेंचर स्टॉक किंवा तत्सम स्वरूपाचे इतर मार्केटेबल सिक्युरिटीज कोणत्याही नियमित कंपनी किंवा इतर संस्था कॉर्पोरेटमध्ये आहेत. त्यामुळे यामध्ये व्हर्चुअल करन्सीजचा उल्लेख नाही. त्यामुळे, क्रिप्टोकरन्सीवर जीएसटी आकर्षित होऊ शकतो.

क्रिप्टो एक्सचेंज GST आकारतात
भारतीय क्रिप्टो एक्सचेंज आपल्या युझर्सकडून आधीच GST आकारतात. ट्रेडिंग फी देखील आकारली जाते, जी एक्सचेंज बिटकॉइन, इथेरियम आणि इतर क्रिप्टोकरन्सीच्या खरेदी किंमतीत जोडली जाते. एक्सचेंज त्यांच्या सामान्य टॅक्स पेमेंटचा भाग म्हणून सरकारला GST भरतात.