भारतीय अंतराळ संस्था इस्रोने ज्येष्ठ उद्योगपती एलॉन मस्क यांच्या स्पेसएक्स कंपनीशी हातमिळवणी केली आहे. अमेरिकेचे नवनिर्वाचित अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांची खास मित्र असलेल्या मस्कची कंपनी स्पेसएक्स पुढील आठवड्याच्या सुरुवातीला फाल्कन लॉन्च करणार आहे. भारताचा सर्वात आधुनिक दळणवळण उपग्रह GSAT-20 (GSAT N-2) अंतराळात नेण्यासाठी 9 रॉकेट वापरण्यात येणार आहेत.
या करारामागील कारण काय ?
भारतीय अंतराळ संशोधन संस्था (ISRO) आणि SpaceX यांच्यात अनेक करार झाले आहेत. GSAT-N2 हे अमेरिकेतील केप कॅनवेरल येथून प्रक्षेपित होणार आहे. 4700 किलो वजनाचा हा उपग्रह भारतीय रॉकेटसाठी खूप जड असल्याने तो परदेशी व्यावसायिक प्रक्षेपणासाठी पाठवण्यात आला. भारताचे स्वतःचे रॉकेट ‘द बाहुबली’ किंवा प्रक्षेपण वाहन मार्क-3 हे अंतराळ कक्षेत जास्तीत जास्त 4000 ते 4100 किलो वजन वाहून नेऊ शकते.
भारत आतापर्यंत आपले वजनदार उपग्रह प्रक्षेपित करण्यासाठी एरियनस्पेसवर अवलंबून होता, परंतु सध्या त्याच्याकडे कोणतेही ऑपरेशनल रॉकेट नाहीत आणि भारताकडे SpaceX सह जाणे हा एकमेव विश्वासार्ह पर्याय होता. भारताला आतापर्यंत आपली चिनी रॉकेट भारतासाठी अयोग्य वाटली आहे आणि युक्रेनमधील संघर्षामुळे रशिया आपली रॉकेट व्यावसायिक प्रक्षेपणासाठी देऊ शकला नाही.
GSAT-N2 विशेष का आहे?
इस्रोने 4700 किलो वजनाचे GSAT-N2 तयार केले आहे आणि त्याचे मिशन लाइफ 14 वर्षे आहे. हे पूर्णपणे व्यावसायिक प्रक्षेपण आहे, जे NSIL द्वारे चालवले जात आहे. उपग्रह 32 युजर बीमने सुसज्ज आहे, ज्यामध्ये ईशान्येकडील आठ अरुंद स्पॉट बीम आणि उर्वरित भारतातील 24 रुंद स्पॉट बीम आहेत.