प्रधानमंत्री फसल विमा योजनेसाठी नोंदणी करणाऱ्या शेतकऱ्यांची संख्या घटली, मात्र अर्ज वाढले

नवी दिल्ली । खरीप हंगाम 2018 च्या तुलनेत 2021 मध्ये प्रधानमंत्री फसल विमा योजना (PMFBY) अंतर्गत नोंदणी केलेल्या शेतकऱ्यांच्या संख्येत सुमारे 30 टक्क्यांनी घट झाली आहे. कृषी आणि शेतकरी कल्याण मंत्रालयाच्या आकडेवारीनुसार, खरीप हंगाम 2018 मध्ये 2.16 कोटी शेतकऱ्यांनी PMFBY अंतर्गत नोंदणी केली होती, जी खरीप हंगाम 2021 मध्ये 1.50 कोटींवर आली. मात्र, शेतकऱ्यांच्या अर्जांची संख्या वाढली आहे. दुसऱ्या शब्दांत सांगायचे तर, 2018 ते 2021 या खरीप हंगामात योजनेंतर्गत नोंदणी केलेल्या शेतकऱ्यांच्या संख्येत सुमारे 30 टक्क्यांची घट झाली आहे.

शेतकऱ्यांपर्यंत वेळेवर पोहोचण्याचा उद्देश आहे
मंत्रालयाच्या आकडेवारीनुसार, खरीप हंगाम 2019 मध्ये, 2 कोटी शेतकऱ्यांनी प्रधानमंत्री फसल विमा योजनेत नोंदणी केली होती. त्याच वेळी, 2020 मध्ये, 1.67 कोटी शेतकऱ्यांनी योजनेत नोंदणी केली. याशिवाय रब्बी हंगाम 2018 मध्ये 1.46 कोटी शेतकऱ्यांनी या योजनेत नोंदणी केली होती, तर 2019 मध्ये 96.60 लाख शेतकऱ्यांनी आणि 2020 च्या रब्बी हंगामात 99.95 लाख शेतकऱ्यांनी नोंदणी केली होती. प्रधान मंत्री फसल विमा योजना 2016-17 मध्ये जुन्या पीक विमा योजनांमध्ये सुधारणा करून सुरू करण्यात आली होती. रब्बी हंगाम 2018 आणि खरीप हंगाम 2020 मध्ये या योजनेच्या परिचालन मार्गदर्शक तत्त्वांमध्ये सुधारणा करण्यात आली. या योजनेचा लाभ शेतकऱ्यांपर्यंत वेळेवर पोहोचावा हा त्यामागचा उद्देश आहे.

या योजनेसाठी किती शेतकऱ्यांनी अर्ज केले?
कृषी आणि शेतकरी कल्याण मंत्रालयाचे म्हणणे आहे की,”21 ऑक्टोबर 2021 च्या आकडेवारीनुसार, 2018 च्या खरीप हंगामात कर्ज घेणाऱ्या शेतकऱ्यांकडून 2.04 कोटी अर्ज आणि प्रधानमंत्री फसल विमा योजनेअंतर्गत कर्ज न घेतलेल्या शेतकऱ्यांकडून 1.15 कोटी अर्ज मिळाले आहेत. खरीप हंगाम 2019 मध्ये, कर्ज घेणाऱ्या शेतकऱ्यांकडून 2.38 कोटी आणि कर्ज न घेतलेल्या शेतकऱ्यांकडून 1.68 कोटी अर्ज मिळाले. त्याच वेळी, 2020 मध्ये, कर्ज घेतलेल्या शेतकऱ्यांकडून 2.68 कोटी अर्ज मिळाले आणि कर्ज न घेतलेल्या शेतकऱ्यांकडून 1.42 कोटी अर्ज मिळाले. खरीप हंगाम 2021 मध्ये, कर्ज घेणाऱ्या शेतकऱ्यांकडून 3.74 कोटी अर्ज मिळाले आणि कर्ज न घेतलेल्या शेतकऱ्यांकडून 1.23 कोटी अर्ज मिळाले.

पीएम फसल विमा योजना किती राज्यांमध्ये लागू आहे?
मंत्रालयानुसार, रब्बी हंगाम 2018 मध्ये कर्ज घेतलेल्या शेतकऱ्यांकडून 1.33 कोटी अर्ज मिळाले, तर रब्बी हंगाम 2019 मध्ये 1.31 कोटी आणि 2020 मध्ये 1.23 कोटी अर्ज मिळाले. 2018 च्या खरीप हंगामात 22 राज्यांतील 475 जिल्ह्यांमध्ये प्रधानमंत्री फसल विमा योजना लागू करण्यात आली. खरीप हंगाम 2021 मध्ये, ही योजना देशातील 19 राज्यांमधील 404 जिल्ह्यांमध्ये लागू आहे. त्याच वेळी, रब्बी हंगाम 2018 मध्ये, ही योजना देशातील 21 राज्यांमधील 486 जिल्ह्यांमध्ये लागू होती. रब्बी हंगाम 2020 मध्ये ही योजना देशातील 18 राज्यातील 389 जिल्ह्यांमध्ये लागू होती.

संसदीय समितीने ज्याकडे लक्ष देण्यास सांगितले
ऑगस्ट 2021 मध्ये संसदेत मांडण्यात आलेल्या कृषीविषयक संसदीय समितीने पंतप्रधान पीक विम्यासंदर्भातील आपल्या रिपोर्टमध्ये पंजाब, बिहार, पश्चिम बंगाल, आंध्र प्रदेश या राज्यांच्या वतीने योजना मागे घेण्याचे किंवा त्याची अंमलबजावणी न करण्यामागची कारणे सरकारला विचारली. गुजरात, तेलंगणा आणि झारखंड. मात्र लक्ष देऊन पावले उचलण्यास सांगितले. रिपोर्टमध्ये, समितीने दाव्यांच्या निपटारामध्ये होणारा विलंब अस्वीकार्य असल्याचे म्हटले होते आणि ही योजना जास्त तंत्रज्ञानावर आधारित करण्याची शिफारस कृषी मंत्रालयाला केली होती.

You might also like